Vaskrs: Dan kada Hristos pobedi smrt
KAKO PIŠE Beta, pravoslavni vernici koji slede julijanski kalendar danas proslavljaju Vaskrs, najveći hrišćanski praznik. Ovaj dan označava Isusovo vaskrsenje iz mrtvih, koje predstavlja srž hrišćanske vere i simbol iznova rođenog života.
U svim pravoslavnim hramovima širom zemlje, održavaju se svečane liturgije posvećene ovom važnom događaju. Suština Vaskrsa, kako je objasnio Sveti apostol Pavle, leži u pobedi vere i života nad smrću, što je centralni aspekt hrišćanske duhovnosti. Na ovaj dan, Carske dveri oltara se otvaraju, simbolizujući pobedu Hrista nad tamom i smrću, kao i otvaranje rajskih vrata za čitav ljudski rod.
Prema izvorima iz jevanđelja, radosnu vest o Hristovom vaskrsenju prvima su saznale žene mironosice, među kojima su bile Marija Magdalena i druga Marija. Arhangel Gavrilo se pojavio na grobu i objavio im: „Nije ovde, jer ustade kao što je kazao“, što je zabeleženo u Evangeliju po Mateju. Ova istorijska poruka nastavila je da se prenosi kroz učenja apostola Hristovih.
Prema odlukama Nikejskog sabora iz 325. godine, Vaskrs se slavi prvu nedelju punog meseca nakon prolećne ravnodnevice, uvek posle jevrejske Pashe. Ovaj praznik povezuje se sa Isusovim stradanjem koje se desilo tokom Pashe, a starozavetni proroci su najavili Hristovo rođenje, stradanje i vaskrsenje.
Simbol obnavljanja prirode i života
Vaskrs je pokretan praznik koji se određuje prema prirodnom kalendaru, a njegovo obeležavanje obuhvata dane od 4. aprila do 8. maja. Ovaj praznik okončava Veliki post i prvi zalogaji su tradicionalno vaskršnja jaja, koja su obojena u crveno, što simbolizuje prolivenu krv Hristovu. Prema tradiciji, Marija Magdalena je caru Tiberiju prva poklonila crvena jaja savest o vaskrsenju.
Jaje, kao simbol novog života, takođe nosi značaj u vaskršnjim običajima, a tradicija bojenja jaja se obavlja na Veliki petak, kada su misli vernika usmerene ka Isusovom stradanju na Golgoti. Prvo obojeno jaje se čuva do sledećeg Vaskrsa i naziva „čuvarkuća“.
Slikovito prikazivanje vaskrsenja Hrista možemo pronaći na pravoslavnim ikonama, od kojih je jedna od najlepših u manastiru Mileševi, koja datira iz 1234. godine. Vaskrs se slavi u tri dana, a Vaskršnji ponedeljak i utorak su posebno obeleženi crvenim slovom u kalendaru Srpske pravoslavne crkve.
Tokom ovog praznika, vernici se međusobno pozdravljaju rečima „Hristos vaskrse!“, na što se odgovara „Vaistinu vaskrse!“. U ovom vremenu radosti, hrišćani se okupljaju da proslave pobedu života nad smrću, čineći Vaskrs jednim od najvažnijih događaja u hrišćanskom kalendaru.
